ทำฟาร์มวัวอย่างไร ให้เป็นมิตรต่อโลก 26 ตุลาคม 2564  39  กองส่งเสริมและเผยแพร่ ชีวิตวิถีใหม่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม คุณภาพสิ่งแวดล้อมคือคุณภาพชีวิต กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

อุตสาหกรรมการเกษตร ถือเป็นอุตสาหกรรมที่สำคัญไม่ว่าจะเป็นประเทศไหนๆ รวมถึงประเทศไทยด้วย แต่อุตสาหกรรมเหล่านี้กลับสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างภาวะโลกร้อนโดยเฉพาะการทำปศุสัตว์โครวมถึงสัตว์เคี้ยวเอี้ยงชนิดอื่นๆ โดยมีงานวิจัยเผยว่าการทำปศุสัตว์ทำให้เกิดก๊าซไนตรัสออกไซด์ที่ทำให้เกิดก๊าซเรือนกระจกประมาณร้อยละ 10 ของก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ นอกจากนี้สัตว์เคี้ยวเอื้องยังปล่อยก๊าซมีเทนที่ทำให้เกิดก๊าซเรือนกระจกได้รุนแรงกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์หลายเท่า โดยทำให้เกิดก๊าซมีเทนในอัตราส่วนร้อยละ 37 เมื่อเทียบกับก๊าซมีเทนที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ ซึ่งวัวหนึ่งตัวปล่อยก๊าซมีเทนเฉลี่ย 70 – 120 กก./ปี โดยทั่วโลกมีวัวประมาณ 1,500 ล้านตัว และในประเทศไทยมีโคเนื้อและโคนมประมาณ 9.5 ล้านตัว (ข้อมูลเมื่อเดือนสิงหาคม 2564)


อย่างไรก็ตาม เกษตรกรสามารถช่วยลดการปล่อยก๊าซไนตรัสออกไซด์และก๊าซมีเทนที่เกิดจากปศุสัตว์โคได้ โดยมีงานวิจัยที่เกิดจากความร่วมมือระหว่างเยอรมนีและนิวซีแลนด์ ซึ่งได้ทดลองฝึกวัวให้เข้าห้องน้ำที่สร้างขึ้นโดยเฉพาะมีห้องแยกเป็นส่วนจากคอกวัวเรียกว่า มูลู (?MooLoo) โดยการฝึกแต่ละขั้นจะมีระยะห่างที่ไกลออกไปเรื่อยๆ หากวัวทำการขับถ่ายในห้องน้ำมูลูก็จะได้รางวัลเป็นอาหารวัว แต่หากวัวจะขับถ่ายนอกห้องน้ำปลอกคอที่ใส่อยู่จะสั่นเล็กน้อย และหากยังขับถ่ายนอกห้องน้ำอีกก็จะถูกฉีดพ่นน้ำ ทำให้วัวเกิดความรำคาญจนต้องเดินไปขับถ่ายในห้องน้ำด้วยตัวเอง เรียกการฝึกแบบนี้ว่า “การฝึกแบบมีเงื่อนไข” การฝึกวัวแบบนี้จะเห็นผลได้ชัดเจนเมื่อใช้กับลูกวัว โดยทีมนักวิจัยเผยว่า ลูกวัวมีศักยภาพในการเรียนรู้การเข้าห้องน้ำได้เทียบเท่ากับเด็กวัยหัดเดิน และควรฝึกในช่วงที่สามารถให้อาหารวัวได้ แต่การฝึกนี้อาจทำได้ยากสำหรับฟาร์มโคที่มีขนาดใหญ่ แนะนำให้แยกฝึกเป็นชุดๆ และติดตั้งเครื่องจ่ายอาหารเมื่อวัวขับถ่ายในห้องน้ำสำเร็จ ถึงแม้จะมีค่าใช้จ่ายในการติดตั้งเครื่องและสร้างห้องน้ำมูลู แต่หากเราฝึกวัวได้สำเร็จ วัวเหล่านี้จะติดนิสัยขับถ่ายในห้องน้ำไปจนโต


เกษตรกรจะได้อะไรจากการฝึกวัวกัน สิ่งสำคัญที่ได้ก็คือช่วยลดก๊าซเรือนกระจกและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ก๊าซไนตรัสออกไซด์ที่เกิดจากสารแอมโมเนียในปัสสาวะของวัวผสมกับดินแล้วระเหยเป็นก๊าซ และสารไนเตรดจากปัสสาวะของวัวที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทั้งดินและแหล่งน้ำ แต่หากวัวปัสสาวะในห้องน้ำมูลู เกษตรกรจะสามารถนำปัสสาวะไปบำบัดอย่างถูกวิธีได้ ในขณะเดียวกันมูลวัวที่แยกออกจากปัสสาวะและดินก็สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ เช่น ทำเป็นปุ๋ยคอก ซึ่งปุ๋ยคอกมีสารอาหารมากเหมาะสำหรับใช้ปลูกข้าว และทำเป็นก๊าซชีวภาพซึ่งถือว่าเป็นพลังงานหมุนเวียน สิ่งเหล่านี้สามารถนำไปขายเพื่อสร้างรายได้เพิ่มอีกทาง แถมการใช้ห้องน้ำมูลูยังทำให้พื้นที่อยู่อาศัยของวัวสะอาดขึ้น


นอกจากนี้ การเรอของวัวยังทำให้เกิดก๊าซมีเทนในปริมาณมาก โดยมีสาเหตุมาจากจุลินทรีย์ที่สามารถผลิตก๊าซมีเทนในปริมาณมากที่อยู่ในกระเพาะผ้าขี้ริ้วที่เป็นกระเพาะแรกของระบบย่อยอาหารในสัตว์เคี้ยวเอื้อง แต่ได้มีงานวิจัยที่สามารถแก้ปัญหานี้ได้ อย่างการผสมพันธุ์วัวเพื่อให้ได้สายพันธุ์วัวที่มีจุลินทรีย์ที่ผลิตก๊าซมีเทนน้อยลงและมีจำนวนจุลินทรีย์น้อยลง และจากการวิเคราะห์ชีวนิเวศจุลชีพในกระเพาะปัสสาวะ ปริมาณการป้อนอาหาร การผลิตน้ำนม และการผลิตก๊าซมีเทนของวัว พบว่าชีวนิเวศจุลชีพในวัวมีผลกระทบด้านลบต่อปริมาณและคุณภาพของน้ำนมไม่มากนัก ทั้งนี้การเปลี่ยนอาหารสำหรับเลี้ยงวัวก็สามารถช่วยลดการปล่อยก๊าซมีเทนจากวัวได้ เช่น การใช้สาหร่ายเลี้ยงวัว หรืออย่างธุรกิจเบอร์เกอร์คิง (Burger King) ที่ประกาศใช้ตะไคร้ในการเลี้ยงวัว ซึ่งสามารถช่วยลดการปล่อยก๊าซมีเทนจากวัวได้มากถึงร้อยละ 33 ต่อวัน


ดังนั้น เกษตรกรชาวไทยที่ทำฟาร์มวัวไม่ว่าจะเป็นรายใหญ่หรือรายย่อยก็สามารถช่วยกันลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ โดยการศึกษาหาความรู้จากงานวิจัยและเทคโนโลยีต่างๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ แล้วนำมาประยุกต์ใช้กับฟาร์มของตนตามแนวทาง “สมาร์ทฟาร์ม” (Smart farm) เพื่อให้ปศุสัตว์วัวไม่เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ก๊าซเรือนกระจกเพิ่มมากขึ้น และผู้ที่นิยมบริโภคเนื้อวัวและนมวัวก็ควรสนับสนุนผลิตภัณฑ์สินค้าที่ผลิตจากฟาร์มที่มีการจัดการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม


ที่มา : https://www.bbc.com/thai/international-58558226

ที่มา : https://www.thairath.co.th/news/local/1611033

ที่มา : http://ict.dld.go.th/.../reportservey2564/1530-2564-monthly

ที่มา : https://www.sanook.com/news/8212782/

20 เมษายน 2564  204

อุตสาหกรรมอาหารที่ลดภาระต่อสิ่งแวดล้อม

28 ตุลาคม 2564  40

เทคโนโลยีวัสดุปิดแผล จากธรรมชาติ