ภูเขาไฟปะทุ คุณประโยชน์ที่แฝงอยู่ในหันตภัย 15 ตุลาคม 2564  37  กองส่งเสริมและเผยแพร่ ชีวิตวิถีใหม่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม คุณภาพสิ่งแวดล้อมคือคุณภาพชีวิต กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม

“ภูเขาไฟ” เป็นธรณีสัณฐานที่หินหนืดปะทุผ่านขึ้นมายังพื้นผิวของโลก ภูเขาไฟเกิดขึ้นใกล้กับแนวรอยต่อระหว่างแผ่นเปลือกโลก เช่น วงแหวนแหล่งไฟในบริเวณรอบๆ มหาสมุทรแปซิฟิก เป็นต้น ปรากฏการณ์หินหนืดและร้อนจัดที่อยู่ในส่วนลึกใต้เปลือกโลก (แมกมา) สะสมความร้อนไว้มากจนเคลื่อนตัวด้วยแรงดันออกมาสู่ผิวโลก ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพและทางแคมีของเปลือกโลก จนปะทุปล่อยทั้งหินลาวาแร่ธาตุ และก๊าซต่างๆ เรียกโดยรวมว่า เทบพรา (Tephra) และเรียกปรากฏการณ์ทางธรรมชาตินี้ว่า “ภูเขาไฟระเบิด”

.

ภูเขาไฟระเบิด ถือเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติ ซึ่งอัตราความรุนแรงของการปะทุในแต่ละครั้งจะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ความรุนแรงของการระเบิด ความดันของไอ ความหนืดของลาวา เป็นต้น ถ้าลาวามีความหนืดสูงอัตราความรุนแรงจะมากตามไปด้วย ในขณะเดียวกันความเสียหายที่เกิดขึ้นบนพื้นดินจะเป็นบริเวณแคบกว่าลาวาที่มีความหนืดต่ำ และประชาชนจะสามารถอพยพได้ทัน เพราะลาวาที่มีความหนืดสูงจะแข็งตัวได้เร็วกว่า

.

ผลกระทบต่อภาคพื้นดินจากภูเขาไฟระเบิดในแต่ละภูเขาไฟแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับประเภทของภูเขาไฟ โดยแบ่งจากความรุนแรงของการปะทุ และความหนืดของลาวา แบ่งได้ 4 ลักษณะ คือ ภูเขาไฟกรวยสูง , ภูเขาไฟกรวยสลับชั้น , ภูเขาไฟรูปโล่ และภูเขาไฟกรวยกรวด ภูเขาไฟยังปล่อยเถ้าฝุ่นและก๊าซต่างๆ เช่น H2O, CO2, SO2, H2, CO, H2S, และ HCl ซึ่งการปะทุแต่ละครั้งส่งผลกระทบต่ออากาศแตกต่างกันขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการปะทุ และแรงลมท้องถิ่น เถ้าฝุ่นต่างๆ ทำให้ระดับของ PM 2.5 และ PM 10 เพิ่มขึ้นจนเป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม มีผลการศึกษาพบว่าการปะทุของภูเขาไฟเพิ่มระดับของ PM10 มากกว่า PM 2.5 ในพื้นที่ใกล้เคียงการปะทุ ส่วนพื้นที่ห่างไกลการปะทุจะมีระดับของ PM 2.5 เพิ่มขึ้น เพราะเถ้าฝุ่นขนาด PM 2.5 สามารถลอยตามแรงลมได้ไกลกว่า PM 10 นอกจากนี้ก๊าซที่ปล่อยออกมาอย่างก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) จะทำปฏิกิริยาทางเคมีกับ แสงอาทิตย์ ก๊าซและละอองต่างๆ ในอากาศกลายเป็นสารคอลลอยด์อนุภาคละเอียดอย่าง PM 2.5
เรียกว่า ละอองลอย (aerosol) มีผลการศึกษาพบว่าก๊าซ SO2 ที่ปล่อยจากภูเขาไฟ 90 % จะกลายเป็นละลองลอยได้ภายใน 1 เดือน นอกจากนี้ ก๊าซที่ปล่อยออกมา เช่น SO2, HCl, และ HF สามารถรวมตัวกับละอองน้ำกลายเป็นฝนกรดที่อันครายต่อสิ่งมีชีวิต

.

แต่อย่างไรก็ตามภูเขาไฟก็มีประโยชน์ต่อโลกและมนุษย์ด้วย เช่น เป็นการรักษาสมดุลของดิน อากาศ และอุณหภูมิในมหาสมุทรและบนพื้นดิน โดยการระบายความร้อนสะสมใต้เปลือกโลก และการลดอุณหภูมิของอากาศ ด้วยละอองลอยของก๊าซ SO2 ในชั้นสตราโตสเฟียร์สามารถสะท้อนรังสีดวงอาทิตย์ได้ , เป็นวาล์วนิรภัยให้กับภูมิอากาศโลก , ทำให้แผ่นเปลือกโลกเคลื่อนตัวเป็นผลให้แผ่นดินขยายและยกสูงขึ้นจนเกิดภูเขาและเกาะต่างๆ , ดินที่เกิดจากภูเขาไฟระเบิดจะมีความอุดมสมบูรณ์ด้วยแร่ธาตุต่างๆ จนเป็นแหล่งเพาะปลูกได้ , เป็นแหล่งเกิดน้ำพุร้อนและเป็นแหล่งท่องเที่ยวด้วย , การเคลื่อนที่ของลาวาทำให้ชั้นหินที่อยู่ใต้ลาวาไหลผ่านแข็งแกร่งขึ้น , ทำให้เกิดแหล่งแร่สำคัญค่อเศรษฐกิจ เช่น เพชร เหล็ก
เป็นต้น นอกจากนั้น มนุษย์ได้พัฒนาเทคโนโลยีเพื่อใช้ประโยชน์จากภูเขาไฟ เช่นโรงงานไฟฟ้าความร้อนใต้พิภพในประเทศไอซ์แลนด์ที่ตั้งอยู่บนภูเขาไฟที่ดับสนิทเป็นแหล่งพลังงานที่ไม่มีต้นทุนและยั่งยืน แต่โรงไฟฟ้านี้ก็ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เป็นจำนวนมาก จึงได้คิดค้นเทคโนโลยี CarbFix ที่สามารถกักเก็บก๊าซ CO2 ไว้ใต้ชั้นหินภูเขาไฟได้ในรูปแบบหินคาร์บอนไดออกไซด์
.

หลายท่านอาจสงสัยว่า การปะทุของภูเขาไฟส่งผลกระทบต่อภาวะโลกร้อนหรือไม่มีผลการศึกษาพบว่าเถ้าฝุ่นที่ปล่อยออกมาไม่ได้มีความเกี่ยวข้องอย่างมีนัยสำคัญต่อภาวะโลกร้อน และก๊าซเรือนกระจกต่างๆ ที่ปล่อยออกมาก็ไม่ได้เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อน เพราะก๊าซเรือนกระจกที่ปล่อยออกมาเป็นเพียงส่วนน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ ซึ่งมีการศึกษาวิจัยพบว่ากิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากกว่าภูเขาไฟระเบิดถึง 130 เท่า ซึ่งเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อน ดังนั้น เราทุกคนควรช่วยกันลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่างๆ เพื่อไม่ให้การกระทำกิจกรรมต่างๆ ของเราเป็นตัวทำลายโลกของเราเอง

.

ที่มา : https://www.onep.go.th/1-%e0%b8%81%e0%b8%b1%e0%b8%99%e0.../

ที่มา : https://www.voathai.com/a/co2-stone-nk/3947011.html

ที่มา : https://smartairfilters.com/.../%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B9.../

ที่มา : https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/890885

ที่มา : https://th.wikipedia.org/.../%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B9%80...

ที่มา : https://th.wikipedia.org/.../%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%AD...

20 เมษายน 2564  204

อุตสาหกรรมอาหารที่ลดภาระต่อสิ่งแวดล้อม

15 ตุลาคม 2564  88

ผลการประชุมส่งเสริมภาคีเครือข่ายขับเคลื่อนเมืองน่าอยู่คู่อุตสาหกรรมเชิงนิเวศ