ผลกระทบของอุทกภัย ต่อสิ่งแวดล้อมและมนุษย์ 08 พฤศจิกายน 2564  23  กองส่งเสริมและเผยแพร่ ชีวิตวิถีใหม่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม คุณภาพสิ่งแวดล้อมคือคุณภาพชีวิต กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ภัยธรรมชาติ

อุทกภัยเป็นภัยธรรมชาติที่เกิดจากน้ำเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ อาทิเช่น การเกิดฝนตกหนักและตกติดต่อกันเวลานานในพื้นที่ลุ่มน้ำ จนเกิดการไหลบ่าบนผิวดินและไหลลงสู่แม่น้ำลำคลอง ทำให้ระดับน้ำในแม่น้ำลำคลองสูงขึ้นกว่าปกติจนไม่สามารถรับปริมาณน้ำทั้งหมดที่ไหลอยู่ได้ จะทำให้น้ำไหลล้นไปท่วมพื้นที่สองฝั่งของลำน้ำ หรือไหลไปท่วมขังอยู่ที่พื้นที่ลุ่มต่ำที่อยู่ไกลออกไป หรือการที่ในพื้นที่ชุมชนมีระบบการระบายน้ำที่ไม่ดีหากเกิดฝนตกอย่างหนักจะทำให้เกิดน้ำท่วมขังได้ง่าย ซึ่งการเกิดน้ำท่วมนี้มักส่งผลเสียในด้านต่างๆ ได้อยู่เสมอ

อุทกภัยนั้นมีความรุนแรงและรูปแบบที่แตกต่างกันออกไป โดยจะขึ้นอยู่กับลักษณะของภูมิประเทศ และสภาพแวดล้อมของแต่ละพื้นที่ ยกตัวอย่างเช่น น้ำป่าไหลหลากหรือน้ำท่วมฉับพลันที่มักจะเกิดในบริเวณพื้นที่ราบต่ำหรือที่ราบลุ่มใกล้ภูเขาต้นน้ำ ซึ่งสามารถเกิดได้จากการที่มีฝนตกบนภูเขาเป็นระยะเวลานาน ทำให้มีปริมาณน้ำสะสมมากพอจนต้นไม้และดินดูดซับไม่ไหว ทำให้น้ำปริมาณมากไหลลงสู่พื้นที่ด้านล่างอย่างรวดเร็วและมีอำนาจทำลายล้างที่รุนแรง หรือการที่น้ำท่วมขังมักเกิดขึ้นในพื้นที่ลักษณะที่ราบต่ำ อันเกิดจากการที่มีน้ำสะสมในพื้นที่เป็นปริมาณมากจนระบายไม่ทัน

เมื่อเกิดอุทกภัยแล้วนอกจากจะสร้างความเสียหายให้แก่พื้นที่เพาะปลูกและทรัพย์สินต่างๆแล้วยังเป็นการสร้างผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมอีกด้วย โดยปัญหาทางด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นก็คือ ปัญหาน้ำเน่าเสียจากการท่วมขังของน้ำในบริเวณชุมชนเป็นเวลานาน รวมถึงอาจเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงและพาหะนำโรค มีปัญหาในด้านการจัดการขยะมูลฝอยเนื่องจากน้ำท่วมจะไปขัดขวางการดำเนินการรวบรวมขยะมูลฝอยของชุมชน อีกทั้งน้ำเน่าเสียที่เกิดขึ้นในพื้นที่น้ำท่วมเมื่อมีการระบายน้ำลงไปยังแหล่งน้ำอื่นจะทำให้แหล่งน้ำนั้นเกิดการปนเปื้อนได้

ผลกระทบต่อมนุษย์ที่มาพร้อมกับอุทกภัยนอกจากความเสียหายในเชิงทรัพย์สินแล้วยังมีผลกระทบในรูปแบบอื่นอีก นั่นก็คือ การเสียชีวิตจากการจมน้ำหรือการบาดเจ็บที่มากับพร้อมน้ำ ซึ่งการบาดเจ็บที่ได้รับสามารถเกิดขึ้นได้ทั้ง ก่อน หลัง และระหว่างการเกิดอุทกภัย อาการบาดเจ็บที่พบได้บ่อยคือการโดนกระแทกจากวัตถุที่ไหลมาพร้อมน้ำ และการกัด/ต่อยจากสัตว์ที่มาตามน้ำ การได้รับสารพิษเข้าสู่ร่างกายหากน้ำที่ท่วมมีการปนเปื้อนสารเคมีหรือสารที่เป็นพิษต่อสุขภาพซึ่งส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นใกล้กับพื้นที่โรงงานอุตสาหกรรมหรือพื้นที่ทางการเกษตร

นอกจากการจมน้ำและอาการบาดเจ็บแล้วอุทกภัยยังเป็นการชักนำโรคภัยมาสู่มนุษย์ได้อีกด้วย อย่างเช่น โรคที่มากับน้ำอย่างโรคระบบทางเดินอาหาร และโรคไวรัสตับอักเสบเอและบี หรือโรคการติดเชื้อทางผิวหนังที่พบบ่อยที่สุดเมื่อเกิดน้ำท่วม โรคเหล่านี้ส่วนใหญ่จะเกิดจากการที่เราบริโภคหรือสัมผัสกับน้ำที่มีการปนเปื้อน การที่เกิดอุกภัยหรือน้ำท่วมขึ้นนั้นถือเป็นการเพิ่มความเสี่ยงให้กับมนุษย์ในการสัมผัสกับน้ำที่มีการปนเปื้อนมากขึ้น

ในการลดความเสียหายที่จะเกิดขึ้นเมื่อเผชิญกับอุทกภัยก็คือ ควรติดตามข่าวสารจากกรมอุตุนิยมวิทยาและการประกาศแจ้งเตือนภัยของศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ หากได้รับประกาศแจ้งเตือนภัยให้มีการอพยพ ควรรีบอพยพขึ้นอยู่ในที่สูงหรือในอาคารที่มั่นคงแข็งแรง หากอยู่ในพื้นที่ที่เป็นภูเขาหรือในบริเวณใกล้เคียงควรสังเกตเวลาที่มีฝนตกหนักติดต่อกันเพราะมีความเสี่ยงที่จะเกิดน้ำป่าไหลหลาก หากอยู่ในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงในการเกิดน้ำท่วมบ่อย ควรมีการวางแผนในการอพยพเอาไว้เพื่อเตรียมความพร้อมในการรับมือ เมื่อเกิดน้ำท่วมขังจะเสี่ยงเกิดโรคระบาดในระบบทางเดินอาหารทั้งคนและสัตว์ น้ำที่บริโภคควรสะอาดและนำไปต้มสุกเสียก่อน

ในการป้องกันไม่ให้เกิดอุทกภัยโดยตรงนั้นสามารถทำได้โดยการปรับปรุงและตกแต่งสภาพลำน้ำอย่างเช่น การขุดลอกลำน้ำตื้นเพื่อให้น้ำไหลผ่านได้สะดวกมากขึ้น ควบคุมไม่ให้ป่าถูกทำลาย ปลูกต้นไม้เพื่อใช้ช่วยชะลอการไหลของน้ำและควบคุมอัตราการไหลของน้ำไม่ให้เกิดปัญหาอุทกภัยในพื้นที่ที่อยู่ต่ำ ไม่ทิ้งขยะลงในแหล่งน้ำป้องกันไม่ให้เส้นทางน้ำไหลเกิดการอุดตัน ซึ่งการปรับปรุงและดูแลรักษาธรรมชาติเหล่านี้เป็นวิธีที่ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมได้ ลดความเสี่ยงในการเกิดอุทกภัยที่จะมาทำร้ายชีวิตและทรัพย์สินของเรา

20 เมษายน 2564  204

อุตสาหกรรมอาหารที่ลดภาระต่อสิ่งแวดล้อม

10 พฤศจิกายน 2564  13

ดักจับฝุ่นละอองในอากาศง่ายๆ ได้ผลระยะยาว